Düşüncenin, Tarihin ve Doğanın İzinde
Sodyum: İnsan Fizyolojisinin İnce Ayarı ve Modern Beslenmenin Görünmeyen Yükü
Sodyum çoğu zaman yalnızca sofraya eklenen bir tat gibi düşünülür. Oysa bu mineral, insan bedeninin en temel işleyiş mekanizmalarından birini oluşturur. Yaşam için gereklidir ancak modern dünyada çoğu zaman ihtiyaçtan fazla tüketilen ve bu nedenle sağlık üzerinde baskı oluşturan bir unsura dönüşmüştür. Bu çelişki, sodyumu sıradan bir besin öğesinden çıkarıp, biyolojik denge ile yaşam tarzı arasındaki gerilimin merkezine yerleştirir.
Karahan Tepe: Taşın İçine İşlenmiş Zihnin İlk İzleri
İnsanlık tarihine dair anlatılar çoğu zaman maddi dönüşümler üzerinden kurgulanır. Örneğin tarımın başlaması, hayvanların evcilleştirilmesi ya da kalıcı yerleşimlerin inşası gibi kırılma noktaları merkeze alınır. Oysa son yıllarda Güneydoğu Anadolu’da ortaya çıkarılan arkeolojik veriler, bu doğrusal anlatının eksik olduğunu düşündürmektedir.
Felsefe Okumak İnsan Zihnini Keskinleştiriyor
Dünyanın farklı üniversitelerinden 600.000’den fazla mezun üzerinde yapılan kapsamlı bir araştırma, felsefe eğitiminin yalnızca teorik bir disiplin olmadığını, aynı zamanda insan zihnini daha derin, eleştirel ve açık fikirli düşünmeye yönlendiren bir yaşam pratiği haline getirdiğini ortaya koydu. Amerikan Felsefe Derneği tarafından desteklenen bu çalışma, yıllardır sezgisel olarak dile getirilen bir iddiayı bilimsel verilerle doğruluyor:
Felsefe okuyan insanlar gerçekten de daha iyi düşünebiliyor.
Tarihe İz Bırakanlar
Geçmişi şekillendiren düşünürlerin, liderlerin, kâşiflerin ve öncülerin yaşamlarına, fikirlerine ve bıraktıkları mirasa yakından bakın.
Hypatİa Kİmdİr? İskenderİye’nİn Fİlozofu, Matematİkçİsİ ve Trajİk Ölümü
İnsanlık tarihine baktığımda beni en fazla etkileyen kişiler, yaşadıkları çağın düşünce sınırlarını kabul etmek yerine o sınırların ötesine bakmaya çalışanlardır. Hypatia benim için bu isimlerden biridir.
Baruch Spinoza: Tanrı, Doğa ve Özgürlüğü Yeniden Düşünmek
İnsan kendisini özgür bir varlık olarak düşünmeye yatkındır. Bir karar verir, bir şeyi ister, başka bir şeyi reddeder ve bütün bunların kaynağının kendi iradesi olduğunu varsayar. Peki bizi bir şeyi istemeye yönelten nedenleri bilmiyorsak, bu özgürlükten ne kadar emin olabiliriz?
Carl Gustav Jung: İnsan Ruhunun Karanlık Koridorlarında
İnsan yalnızca kendisi hakkında bildiklerinden mi ibarettir?
Günlük yaşamda kim olduğumuza ilişkin oldukça düzenli bir anlatı kurarız. Sakin, cesur, dürüst, çekingen ya da mantıklı olduğumuzu düşünür; bazı davranışları kendimize yakıştırırken bazılarını kesin biçimde dışarıda bırakırız.
Cumhuriyet ve Kadın
Yazar: Osman ÇERKO
Cumhuriyetimizin temelleri ve kuruluşu kadının ve erkeğin ortak mücadelesiyle ve çabasıyla, fedakârlıklarıyla olmuştur. Bu mücadelenin süreci açısından dünya tarihinde eşsiz olduğu bir gerçektir. Bir tarih sevdalısı olarak henüz kuruluşunda bu kadar gönüllülük ve fedakarlık olan başka bir devletin tarihini okumadım. Dünyada hâlâ, çağımızda inanması zor olsa da, üzücü şekilde pek çok temel hakkından mahrum olan kadınların olduğu ülkeler vardır. Onların aksine bizim kadınlarımız haklarını savaşarak çok önceden kazanmışlardır.
Anadolu Mitolojisi: Tanrıların, Dağların ve Kadim Halkların Hafızası
Yazar: Önder ÇELİKTAŞ
Anadolu’ya baktığımda yalnızca uygarlıkların kurulup yıkıldığı bir coğrafya görmüyorum. Aynı toprak üzerinde binlerce yıl boyunca değişen dillerin, tanrıların, ritüellerin ve hikâyelerin birbirine karıştığı büyük bir kültürel hafıza görüyorum.
Kamp ve Doğa Yürüyüşlerinde Güvenlik Önlemleri ve Temel İlk Yardım
Yazar: Necla MANDAN
Felsefe tarihine baktığımda bazı düşünürleri ortaya koydukları sistemlerle, bazılarını yazdıkları büyük eserlerle, bazılarını ise kendilerinden sonra bıraktıkları kavramlarla hatırlıyorum. Sokrates söz konusu olduğunda karşıma çok daha farklı bir filozof çıkıyor.
Mundari Halkı: Sığırla Kurulan Ruhani Bir Yaşam
Yazar: Önder ÇELİKTAŞ
Afrika kıtasının kalbinde, Güney Sudan’ın Beyaz Nil Nehri kıyılarında yaşayan Mundari halkı, hem yaşam tarzları hem de doğayla kurdukları kadim bağlarıyla modern dünyanın hızla unuttuğu bir bilgelik taşıyor. Mundariler için sığır, yalnızca bir hayvan ya da geçim kaynağı değildir; varoluşun merkezinde duran kutsal bir unsurdur.
Öne çıkanlar
Mundari Halkı: Sığırla Kurulan Ruhani Bir Yaşam
Afrika kıtasının kalbinde, Güney Sudan’ın Beyaz Nil Nehri kıyılarında yaşayan Mundari halkı, hem yaşam tarzları hem de doğayla kurdukları kadim bağlarıyla modern dünyanın hızla unuttuğu bir bilgelik taşıyor.
Carl Gustav Jung: İnsan Ruhunun Karanlık Koridorlarında
İnsan yalnızca kendisi hakkında bildiklerinden mi ibarettir?
Günlük yaşamda kim olduğumuza ilişkin oldukça düzenli bir anlatı kurarız. Sakin, cesur, dürüst, çekingen ya da mantıklı olduğumuzu düşünür; bazı davranışları kendimize yakıştırırken bazılarını kesin biçimde dışarıda bırakırız.
Son Yazılar
-
Nuh’un Gemisi Yeniden Gündemde — Durupınar Formasyonu Bilim, İnanç ve Arkeoloji Arasında
Ağrı’nın Doğubayazıt ilçesindeki Durupınar Formasyonu’nda 2026 yılında gerçekleştirilen radar taramaları, karot çalışmaları ve toprak analizleri Nuh’un Gemisi tartışmasını yeniden gündeme taşıdı. Kutsal metinler, Mezopotamya tufan anlatıları, güncel araştırmalar ve jeolojik eleştiriler birlikte değerlendirildiğinde bugün için Nuh’un Gemisi’nin bulunduğunu söylemek mümkün görünmüyor. Buna karşın devam eden bilimsel çalışmalar, insanlığın en eski anlatılarından birinin arkeoloji ve jeoloji aracılığıyla yeniden sorgulandığı son derece önemli bir araştırma alanı oluşturuyor.
-
Çad
Sahra Çölü’nden Orta Afrika savanlarına uzanan Çad, farklı iklim kuşaklarının, toplumların ve tarihsel ticaret yollarının kesiştiği geniş bir Sahel ülkesidir. Çad Gölü, çok dilli toplumsal yapısı, petrol ekonomisi ve çevresindeki bölgesel krizlerle kurduğu zorunlu ilişki ülkenin çağdaş karakterini biçimlendirmektedir.
-
Orta Afrika Cumhuriyeti
Afrika’nın iç kesimlerinde, savanlarla tropikal kuşak arasında uzanan Orta Afrika Cumhuriyeti zengin doğal kaynaklarına rağmen uzun süreli siyasal istikrarsızlık ve ekonomik kırılganlıklarla mücadele eden bir ülkedir. Sango dilinin birleştirici rolü, sömürge geçmişi ve kıtanın merkezindeki denize kapalı konumu ülkenin toplumsal ve tarihsel karakterini belirleyen başlıca unsurlardır.
-
Kamerun
Gine Körfezi’nden Sahel kuşağına uzanan Kamerun, Afrika’nın doğal ve kültürel çeşitliliğini aynı sınırlar içinde buluşturan ülkelerden biridir. Fransız ve Britanya sömürge mirasının şekillendirdiği iki dilli yapısı, çok sayıda topluluğu ve farklı ekolojik bölgeleri ülkenin kendine özgü karakterini oluşturur.
-
Cabo Verde
Atlas Okyanusu’ndaki volkanik adalar üzerine kurulu Cabo Verde, Afrika ve Portekiz kültürlerinin tarihsel karşılaşmasından doğmuş güçlü bir Kreol kimliğine sahiptir. Sınırlı doğal kaynaklarına rağmen demokratik istikrarı, denizle şekillenen yaşam biçimi ve geniş diasporası ülkenin çağdaş karakterini belirler.
-
Doğadan Topluma İnsan Üremesi: Eş Seçiminin, Cinselliğin ve Çocuk Sahibi Olmanın Dönüşümü
İnsan neden, ne zaman ve kiminle çocuk sahibi olur? Avcı-toplayıcı yaşamdan tarıma, cinsel dürtülerden evlilik kurumuna, ekonomik koşullardan modern üreme teknolojilerine uzanan bu yazı; insan üremesinin biyoloji, çevre ve kültür arasındaki dönüşümünü bilimsel ve antropolojik veriler ışığında inceliyor.
-
Hattuşa’da Barışın Kayıp Satırları: Kadeş Antlaşması’nın Yeni Parçası Bize Ne Anlatıyor?
Hattuşa’da bulunan yeni çivi yazılı tablet parçası, Kadeş Barış Antlaşması’nın sığınan insanlara ilişkin satırlarını yeniden gündeme taşıdı. Peki 3.200 yıllık bu metin savaş, göç, hukuk ve barış hakkında bize ne anlatıyor?
-
Bekleyen İnsanlar: Havaalanlarında Zaman, İnsan ve Beklemenin Felsefesi
Yaklaşık on beş yıllık havaalanı gözlemlerinden hareketle insanın bekleme hâlini, zaman algısını ve hayatı sürekli geleceğe erteleme eğilimini ele alan anlatısal bir inceleme. Yazı, Önder Çeliktaş’ın 2027’de yayımlamayı planladığı Bekleme Modundaki İnsanlar adlı kitap çalışmasının düşünsel dünyasından izler taşıyor.
-
Çöpü Kim İcat Etti? Paleolitik İnsandan Plastik Çağına Davranışlarımızın Görünmeyen Mirası
İnsan neden çöpünü yere bırakır? Afrika’daki saha gözlemlerinden modern kentlere uzanan bu yazı, çöp davranışını evrimsel geçmişimiz, kültürel normlar ve modern atık sistemleri üzerinden sorguluyor.